Hlavní obsah
Psychologie a seberozvoj

Sociální baterie na nule? Buď konečně svůj. | Cạn năng lượng xã hội? Hãy sống thật đi.

Foto: Photo by Gaelle Marcel on Unsplash

Snaha vyhovět všem tě vybíjí rychleji než špatná baterka. Jak vypnout divadlo a najít lidi, u kterých nemusíš nic předstírat? | Cố làm hài lòng mọi người khiến bạn kiệt sức. Làm sao để ngừng diễn kịch và tìm thấy những người bạn thật sự?

Článek

Česká verze článku je k dispozici níže, hned za vietnamským textem.

Chiếc áo giáp nặng cả tấn

Đi học đối với nhiều người giống như một buổi diễn kịch cả ngày vậy. Sáng ra, bạn đeo một chiếc mặt nạ vào để trông có vẻ là mình vẫn ổn, rằng mình không bận tâm đến những lời đùa cợt vô duyên và thực ra là mình có quan tâm đến những gì người khác đang làm. Người ta gọi đó là „mặc áo giáp“. Nó có nhiệm vụ bảo vệ bạn để không bị ai cười nhạo hay hạ thấp vị thế của mình, nhưng thực tế, nếu bạn ngẫm lại, chiếc áo giáp đó chỉ làm bạn vô cùng kiệt sức.

Khi bạn cố gắng „hòa nhập“ suốt cả ngày, chính vì tất cả những sự giả vờ đó mà viên pin nội tại của bạn phải chạy hết 100% công suất. Khi về đến nhà, nó chỉ còn lại 5%. Đó là lý do tại sao bạn chỉ muốn quăng chiếc cặp vào góc nhà và chẳng còn chút sức lực nào để trả lời tiếng chào của mẹ. Đó không phải là lỗi của bạn. Bạn chỉ đơn giản là bị cạn kiệt năng lượng vì cứ phải đóng vai „đứa trẻ ngoan“ và tỏ ra quan tâm, dù sự thật thì hoàn toàn khác.

Có 500 người bạn, nhưng vẫn cô đơn

Sự thật là thế này: với năm trăm người trên mạng đó, bạn chỉ đang bán một mẩu quảng cáo về cuộc đời mình chứ không phải bản thân con người thật của bạn. Mà quảng cáo thì chẳng có ai đi an ủi khi nó bị hỏng cả. Sẽ chẳng có ai giúp đỡ khi chiếc mặt nạ đó rơi xuống, bởi vì bên dưới lớp mặt nạ đó, thực sự chẳng ai biết bạn là ai. Những gì bạn che giấu, đối với họ là không tồn tại – và tất cả chúng ta đều sợ hãi những gì mình không biết. Về cơ bản, bạn chỉ có hai lựa chọn.

Hoặc là tiếp tục sống trong ảo tưởng đầy màu sắc này và tiếp tục cảm thấy ngột ngạt từ bên trong, hoặc là chấp nhận rủi ro bị ai đó từ chối. Nghe có vẻ phũ phàng, nhưng thà bị coi là „quá kỳ quặc“ đối với ai đó để rồi tìm được một người bạn thực sự, còn hơn là tỏ ra „ổn“ trước hàng ngàn người lạ nhưng cuối cùng vẫn cô độc dưới đáy vực. Bởi vì một mối quan hệ thực sự chỉ bắt đầu khi sự nỗ lực tỏ ra hoàn hảo của bạn kết thúc.

Chiến thuật: Làm sao để tìm thấy „bong bóng“ của riêng mình?

Làm thế nào để trải nghiệm những mối quan hệ thực sự trong thực tế? Bạn phải trở thành một „thỏi nam châm“. Nam châm có hai đặc tính: nó hút một thứ, nhưng lại dùng lực để đẩy thứ khác đi. Và đó chính xác là những gì bạn cần. Nếu bạn ngừng trốn sau lớp mặt nạ và ngừng che giấu những sở thích „kỳ lạ“ của mình, bạn sẽ bắt đầu hoạt động như một thỏi nam châm.

Khi bạn bắt đầu nói to về những gì bạn thực sự quan tâm, ngay cả khi điều đó có vẻ hoàn toàn điên rồ đối với người khác – một điều tuyệt vời sẽ xảy ra. Những người ở bên bạn cho đến nay chỉ vì „mẩu quảng cáo“ kia sẽ thấy sợ và tự rời đi. Và điều đó là tốt! Chính nhờ vậy mà bạn nhường chỗ cho những người cũng „kỳ quặc“ giống như bạn. Tìm được một người mà bạn không phải sợ bị phán xét khi tâm trạng đang tồi tệ, điều đó giá trị hơn ngàn lượt thích trên một bức ảnh mà bạn chỉ đang gượng cười.

Ranh giới: Lãnh địa riêng của bạn

Khi bạn đã biết mình muốn trở thành một thỏi nam châm, bạn phải bắt đầu canh giữ lãnh địa của mình. Nếu không, những tiếng ồn xung quanh và yêu cầu của người khác sẽ lại xé nát bạn ra từng mảnh. Thiết lập ranh giới không phải là ích kỷ, đó là cách để bạn sinh tồn.

1. Học cách nói „Không“ mà không cần bao biện: Hầu hết chúng ta đều sợ bỏ lỡ điều gì đó. Nhưng hãy thử trải nghiệm niềm vui khi bạn cố tình bỏ lỡ mọi thứ vì cuối cùng bạn cũng có được sự bình yên. Bạn không cần phải nói dối là mình bị ốm, cứ nói sự thật:

  • Cảm ơn đã mời, nhưng hôm nay năng lượng xã hội của mình bằng không rồi. Mình cần ở một mình trong phòng.
  • Hôm nay mình không đến đâu, hẹn gặp lại vào thứ Hai nhé.“ (Chấm hết. Không cần giải thích thêm).
  • Dạo này mình đang quá tải, mình sẽ tạm biến mất khỏi radar một chút.“

2. Dọn dẹp túi áo: Điện thoại là một tên trộm lấy đi năng lượng ngay trên tay bạn. Nếu ai đó trên Instagram hay TikTok khiến bạn cảm thấy mình chưa đủ tốt, hãy xóa họ đi. Hãy đặt chế độ „Không làm phiền“ làm tiêu chuẩn của bạn. Bạn không có nghĩa vụ phải trả lời tin nhắn trong vòng 30 giây. Ai trách móc bạn vì điều đó, nghĩa là họ không tôn trọng bạn. Hãy tìm những nơi và những việc mà không có wifi – như vẽ tranh, chơi thể thao, hay đơn giản là đi dạo bên ngoài. Đầu óc bạn cần được nghỉ ngơi khỏi việc liên tục so sánh mình với người khác, điều vốn chỉ khiến bạn thêm cô lập.

Tâm trí bình yên là chiến thắng lớn nhất của bạn

Kỳ thi hay trường học không phải là tận thế. Đó chỉ là một trò chơi mà bạn phải học cách chơi. Ở Olymp, chúng tôi thường nói: „Đứa trẻ không hề ngốc, chỉ là trong đầu nó có quá nhiều tiếng ồn thôi.“ Tiếng ồn đó được tạo ra từ chính những chiếc mặt nạ, sự nỗ lực làm hài lòng người khác và việc so sánh không ngừng.

Khi bạn ngừng bận tâm đến những gì người khác nghĩ, tiếng ồn đó sẽ biến mất. Kiến thức có thể là những viên gạch, nhưng tâm trí bình yên chính là lớp vữa giữ chúng lại với nhau. Ai thích bạn chỉ vì chiếc „mặt nạ“ của bạn, thì họ cũng chẳng muốn ở bên bạn khi bạn gặp khó khăn nhất đâu.

Hãy tìm những người mà bạn có thể sống hoàn toàn bình thường trước mặt họ. Những người mà bạn có thể chỉ đơn giản là „ở đây và ngay bây giờ“ cùng họ. Đó mới là bài thi tốt nghiệp thực sự của sự trưởng thành và là chiến thắng lớn nhất của bạn. Cho việc học tiếp theo, nhưng quan trọng nhất là cho cả cuộc đời.

Foto: Photo by Maccy on Unsplash

Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng | Kdo je blízko inkoustu, zčerná; kdo je blízko lampy, září.

Brnění, co váží tunu

Být ve škole je pro hodně lidí něco jako celodenní divadlo. Ráno si nasadíš masku, abys vypadal/a, že jsi v pohodě, že ti nevadí blbý vtipy a že tě vlastně zajímá to, co dělají ostatní. Říká se tomu „brnění“. Má tě chránit před tím, aby se ti někdo nesmál a nesnižoval tvůj status, ale ve skutečnosti, když se nad tím zamyslíš, tě to brnění jen hrozně unavuje.

Když se potom celý den snažíš „zapadnout“, tvoje vnitřní baterka díky tomu všemu předstírání běží na 100 %. Když dorazíš domů, je na 5 %. Proto se ti pak stává, že jen hodíš tašku do kouta a nemáš sílu ani odpovědět mámě na pozdrav. To není tvoje chyba. Jsi prostě vybitý z toho věčného hraní rolí typu jsem hodnej a zajímá mě to, i když skutečnost je jiná.

Máš 500 přátel, a přesto jsi sám

Pravda je taková: těm pěti stovkám lidí na síti prodáváš jen reklamu na svůj život, ne sebe. A reklamu nikdo nejde utěšovat, když se rozbije. Nikdo ti nepomůže, když ta maska spadne, protože tě pod ní vlastně nikdo nezná. To, co skrýváš, pro ně neexistuje – a z toho, co neznáme, máme všichni strach.

Máš v podstatě jen dvě možnosti. Buď budeš dál žít v téhle barevné iluzi a dál se vnitřně dusit, nebo riskneš, že tě někdo nepřijme. Je to drsný, ale radši být pro někoho ‚moc divný‘ a najít jednoho pravýho člověka, než být ‚v pohodě‘ pro tisíc cizinců a zůstat na dně úplně sám. Skutečný vztah totiž začíná až tam, kde končí tvoje snaha vypadat dokonale.

Strategie: Jak najít svoji bublinu?

Jak tedy v praxi zažít ty opravdové vztahy? Musíš se stát „magnetem“. Magnet má totiž dvě vlastnosti: jednu věc přitáhne, ale jinou silou odrazí. A to je přesně to, co potřebuješ. Pokud se přestaneš schovávat za masku a přestaneš filtrovat své „divné“ zájmy, začneš fungovat jako ten magnet.

Když začneš nahlas mluvit o tom, co tě fakt zajímá, i kdyby to byla pro ostatní naprostá šílenost – stane se skvělá věc. Lidi, kteří s tebou doteď byli jen kvůli té „reklamě“, se leknou a sami odejdou. A to je dobře! Právě tím se uvolní místo pro ty, kteří jsou stejně „divní“ jako ty. Najít jednoho člověka, se kterým se nemusíš bát, že tě odsoudí, když ti zrovna není do skoku, je víc než mít tisíc lajků u fotky, na které se jen strojeně usmíváš.

Hranice: Tvůj soukromý revír

Když už víš, že chceš být magnetem, musíš si začít hlídat svůj revír. Jinak tě okolní hluk a nároky ostatních zase rozeberou na kousky. Nastavení hranic není o sobectví, je to tvém přežití.

1. Nauč se říkat „Ne“ bez výmluv: Většina z nás má strach, že mu něco uteče. Ale zkus zažít tu radost, že ti věci utíkají schválně, protože máš konečně klid. Nemusíš lhát o nemoci, prostě řekni pravdu:

  • „Dík za pozvání, ale dneska mám sociální baterii na nule. Potřebuju být sám u sebe.“
  • „Dneska nedorazím, uvidíme se v pondělí.“ (Tečka. Žádné další vysvětlování).
  • „Mám toho teď nad hlavu, na chvíli mizím z radaru.“

2. Vyčisti si kapsy: Tvůj telefon je zloděj, který ti krade energii přímo z ruky. Pokud tě někdo na Instagramu nebo TikToku nutí se cítit nedostatečně, prostě ho smaž. Nastav si režim „Nerušit“ jako svůj standard. Nemáš povinnost odepsat do půl minuty. Kdo tě za to sekýruje, ten tě nerespektuje. Najdi si místa a činnosti, kde wifi neexistuje – kresli, sportuj, jdi se projít ven. Tvoje hlava si potřebuje odpočinout od věčného srovnávání se s ostatními, které tě jen izoluje.

Klidná mysl je tvoje největší výhra

Zkouška nebo škola není konec světa. Je to jen hra, kterou se musíš naučit hrát. U nás v Olympu k tomu říkáme: „Dítě není hloupé, jen má v hlavě moc velký hluk.“ Ten hluk dělají právě ty masky, snaha se zavděčit a věčné srovnávání. Když se přestaneš starat o to, co si myslí ostatní, ten hluk zmizí.

Znalosti jsou sice cihly, ale klidná mysl je malta, která je drží pohromadě. Kdo tě má rád jen kvůli tvojí „masce“, toho stejně nechceš mít nablízku, až ti bude nejhůř. Najdi lidi, před kterými můžeš být úplně obyčejný/á. Ty, se kterými můžeš jen tak být „tady a teď“. To je ta skutečná maturita z dospělosti a tvoje největší výhra. Pro další studium, ale hlavně pro život.

Použité zdroje:

  • Brown, Brené. Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. (Základ pro pochopení konceptu „brnění“ a sociálního maskování).
  • Haidt, Jonathan. The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness. (Analýza dopadu chytrých telefonů a sítí na izolaci generace Z).
  • Grant, Adam. Think Again: The Power of Knowing What You Don't Know. (Strategie přehodnocování vlastní identity a budování „mikrobublin“).
  • Newport, Cal. Digital Minimalism: Choosing a Focused Life in a Noisy World. (Metodika JOMO – Joy of Missing Out a nastavení digitálních hranic).
  • McGonigal, Kelly. The Upside of Stress: Why Stress Is Good for You, and How to Get Good at It. (Vliv sociálního srovnávání na pocit osamělosti a izolace).
  • Schwartz, Richard. No Bad Parts: Healing Your Trauma and Restoring Wholeness with the Internal Family Systems Model. (Práce s vnitřními „maskami“ a návrat k autentickému já).
  • Interní manuál Olymp School. (Praktický přístup k navození klidu v mysli studenta před výkonem).

Máte na tohle téma jiný názor? Napište o něm vlastní článek.

Texty jsou tvořeny uživateli a nepodléhají procesu korektury. Pokud najdete chybu nebo nepřesnost, prosíme, pošlete nám ji na medium.chyby@firma.seznam.cz.

Sdílejte s lidmi své příběhy

Stačí mít účet na Seznamu a můžete začít publikovat svůj obsah. To nejlepší se může zobrazit i na hlavní stránce Seznam.cz