Matematika? Ne, test z češtiny. | Toán học? Không, đó là kỳ thi tiếng Séc

Česká verze článku je k dispozici níže, hned za vietnamským textem.

Cánh cửa phòng thi đã đóng lại, thời gian làm bài thi tuyển sinh trung học và gymnázium bắt đầu trôi. Trong lớp, có một cậu bé đang ngồi đó – một người yêu toán và tính toán nhanh như máy tính. Thế nhưng, lòng bàn tay cậu đẫm mồ hôi và cậu không biết phải làm gì tiếp theo. Tại sao? Bởi vì kỳ thi tuyển sinh trung học năm nay (JPZ 2026) không phải là về những con số, mà là về việc làm sao để không bị mắc bẫy bởi những câu chữ lắt léo trong đề bài.

Với tư cách là những người dẫn đường trong thế giới của những ý nghĩa ẩn khuất, hôm nay chúng tôi sẽ tiết lộ lý do tại sao môn Toán lại trở thành bài kiểm tra tiếng Séc khắc nghiệt nhất, và tại sao ngay cả những học sinh tài năng nhất cũng đang phải chịu thiệt thòi.

Toán học tại Cermat từ lâu đã không còn là việc bạn biết cộng hay nhân. Đó là việc bạn có nhận ra „cú lừa“ ẩn trong câu chữ hay không. Với những đứa trẻ nói tiếng Việt ở nhà và coi tiếng Séc là ngôn ngữ thứ hai, điều này chẳng khác nào việc giải mật mã.

Đối với con em trong cộng đồng Việt Nam, đây là một sự bất công. Các em có tư duy logic sắc bén, nhưng lại va phải bức tường ngôn ngữ xa lạ, chẳng liên quan gì đến toán học.

Tại Olymp School, chúng tôi đã làm một việc đơn giản. Các giảng viên của chúng tôi – những người trưởng thành có bằng đại học – đã ngồi vào bàn thi tại chi nhánh trong TTTM Sapa và cả trực tuyến để giải đề trong cùng quỹ thời gian như các em. Chúng tôi muốn biết học sinh thực sự đang trải qua điều gì.

Kết quả? Đúng như người Séc hay nói, ngay cả thợ mộc lành nghề cũng có lúc sơ sẩy. „Tôi đã thấy ở các giảng viên của mình những gì tôi thấy ở học sinh: nhịp tim nhanh, lo lắng và có những lúc họ phải đọc một câu năm lần mới hiểu đề bài muốn gì,“ cô Angela Collins, Giám đốc Olymp School chia sẻ.

Thông điệp của cô rất rõ ràng: „Khi một người Séc trưởng thành còn phải vật lộn vì quá nhiều chữ và quá ít thời gian, thì một đứa trẻ từ gia đình Việt Nam khó có cơ hội giữ được bình tĩnh. Sự căng thẳng đó đơn giản là khiến não bộ các em bị ‚tắt nguồn‘.“

Thành công trong kỳ thi không chỉ nằm ở kiến thức, mà chủ yếu ở tinh thần thép mà chúng tôi xây dựng tại Olymp thông qua việc rèn luyện trong điều kiện thực tế. Bằng cách lặp lại áp lực ở mức độ vừa phải, chúng tôi dạy trẻ làm quen với sức ép để vào ngày thi, áp lực không làm các em chùn bước mà ngược lại, kích thích các em đạt được phong độ tốt nhất.

Hãy tưởng tượng đầu óc bạn như một chiếc điện thoại. Khi bạn mở cùng lúc 100 ứng dụng, nó sẽ bắt đầu giật lag và cuối cùng là sập nguồn.

Điều này đã xảy ra ngay cả với giáo viên của chúng tôi. Không phải vì đứa trẻ kém thông minh, mà vì đề thi đã làm „cháy bộ vi xử lý“ – tức não bộ của các em – bằng thứ tiếng Séc phức tạp không cần thiết.

Chúng tôi hiểu rằng vào năm 2026, chỉ biết giải phương trình là không đủ. Chúng ta phải dạy trẻ cách không bị mắc bẫy trong bài thi.

Việc dạy kèm của chúng tôi giờ đây đã khác. Chúng tôi không chỉ giải Toán, mà dạy trẻ cách sống sót và chiến thắng trong mê cung ngôn ngữ này.

Có thể bạn đang có một Einstein nhí trong nhà, nhưng nếu kỳ thi tuyển sinh thất bại vì những câu chữ tiếng Séc được mã hóa, tài năng đó sẽ không ai thấy. Toán học theo phong cách Cermat thực chất là một căn phòng bị khóa chặt. Nếu không có trang bị ngôn ngữ đúng đắn, cánh cửa vào các trường tốt sẽ không mở ra, dù con bạn có tính toán nhanh như tấc độ của ánh sáng.

Hãy cùng chúng tôi mài giũa chiếc chìa khóa đó tại Olymp. Đừng đợi đến khi rào cản ngôn ngữ trở thành bức tường không thể vượt qua, hãy bắt đầu luyện tập trước khi đồng hồ của kỳ thi thật sự bắt đầu điểm nhịp.

Dveře třídy se zavřely, čas zkoušky na střední školu běží. V lavici sedí kluk, který počítá jako kalkulačka a matematiku miluje. Přesto se mu potí dlaně a neví, jak dál. Proč? Protože letošní přijímačky na střední školy (JPZ 2026) nebyly o číslech, ale o tom, jak se nenechat opít rohlíkem v zadání.

Jako vaši průvodci světem skrytých významů vám dnes odhalíme, proč se z matematiky stala nejdrsnější zkouška z češtiny a proč na to v podstatě doplácejí i ti nejtalentovanější.

Matika u Cermatu už dávno není o tom, jestli umíte sčítat nebo násobit. Je to o tom, jestli poznáte „chyták“ schovaný ve větě. Pro děti, které doma mluví vietnamsky a češtinu mají jako druhý jazyk, je to jako luštění šifry.

Pro děti z naší česko-vietnamské komunity je to nefér. Mají v hlavě logiku, ale narazí na zeď z divných slov, která s matematikou nemají nic společného.

V Olymp School jsme udělali jednoduchou věc. Naši lektoři, dospělí lidé s vysokou školou, si sedli do lavic v naší učebně v Sapě a někteří i online a zkusili si test vyřešit ve stejném čase jako děti. Chtěli jsme vědět, co děti skutečně zažívají.

Výsledek? Jak se říká v Čechách, i mistr tesař se utne. „Viděla jsem u svých lektorů to samé co u dětí: zrychlený tep, nervozitu a momenty, kdy museli jednu větu číst pětkrát, aby vůbec pochopili, co po nich ten test chce,“ říká Angela Collins, ředitelka Olymp School.

Její vzkaz je jasný: „Když s tím bojuje dospělý Čech, protože je tam moc textu a málo času, dítě z vietnamské rodiny nemá šanci zůstat v klidu. Ten stres ho prostě vypne.“

Úspěch u zkoušky není jen o vědomostech, ale hlavně o ocelových nervech, které v Olympu budujeme tréninkem v reálných podmínkách. Pravidelným opakováním mírného stresu učíme děti na zátěž si zvyknout, aby je v den zkoušky nezastavila, ale naopak vybudila k nejlepšímu výkonu.

Představte si svou hlavu jako telefon. Když v něm máte otevřených 100 aplikací najednou, začne se vám sekat a nakonec se vypne.

Stalo se to i našim učitelům. Není to tím, že by dítě bylo hloupé, ale tím, že mu test „zavařil procesor“ = mozek, zbytečně složitou češtinou.

Pochopili jsme, že v roce 2026 už nestačí jen počítat rovnice. To je málo. Musíme děti naučit, jak se nenechat v testu nachytat.

Naše doučování je nyní jiné. Neřešíme jen matematiku, ale učíme děti, jak tenhle jazykový labyrint přežít a vyhrát.

Možná máte doma malého Einsteina, ale pokud u přijímaček ztroskotá na zašifrované češtině, jeho talent nikdo neuvidí. Matematika v podání Cermatu je totiž zamčená komnata. Bez správného jazykového vybavení ty dveře na dobrou školu neotevřete, i kdyby vaše dítě počítalo rychlostí světla.

Pojďte ten klíč vybrousit společně s námi v Olympu. Nečekejte, až se bariéra jazyka stane nezdolatelnou zdí, prostě začněte trénovat dřív, než se stopky u ostrých zkoušek rozběhnou naplno.